به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ امروز، ۱۰ می ۲۰۲۶، در ایالات متحده، هند، استرالیا، کانادا و دهها کشور دیگر که روز مادر را در دومین یکشنبه ماه می جشن میگیرند، فرزندان در کنار مادران خود جمع میشوند تا عشق و قدردانی خود را نثار آنها کنند.
اما این روز دوستداشتنی، چندان هم که به نظر میرسد آرام و بیحاشیه متولد نشده است. داستان از زنی به نام «آنا جارویس» آغاز میشود که ایدهاش برای گرامیداشت مادران، بعدها به کابوسی تلخ برای خودش تبدیل شد.
قصه زنی که از مادرش الهام گرفت
آنا جارویس (Anna Jarvis) زنی بود که هرگز ازدواج نکرد و فرزندی نداشت. اما او مادری به نام «ان ریوز جارویس» (Ann Reeves Jarvis) داشت که الهامبخش اصلی این روز شد. ان جارویس در زمان جنگ داخلی آمریکا (دهه ۱۸۶۰)، تلاش کرد مادران هر دو سوی میدان نبرد را برای مراقبت از سربازان مجروح دور هم جمع کند.
پس از مرگ مادرش در ۱۹۰۵، آنا مصمم شد روزی را به احترام تمام مادران جهان نامگذاری کند. تلاشهای او سرانجام در ۱۹۱۴ به ثمر نشست و وودرو ویلسون، رئیسجمهور وقت آمریکا، دومین یکشنبه ماه می را به عنوان روز مادر در این کشور به رسمیت شناخت.
اعتراض آنا به تجاریشدن روز مادر
اما آنا به زودی از چیزی که دیده بود شوکه شد. صنعت کارتپستال، گل فروشیها و شکلاتسازها، روز مادر را به فرصتی برای سودآوری تبدیل کردند. مادران با هدایای گرانقیمت و کارتهای از پیش نوشته شده، «خریداری» میشدند.
آنا جارویس که میخواست روز مادر، روز «احساس قلبی» باشد نه «سود تجاری»، بقیه عمر خود را صرف مبارزه با تجاریشدن این روز کرد. او از کاخ سفید خواست این روز را از تقویم رسمی حذف کند، اعتراضنامه نوشت و حتی به دلیل بر هم زدن نظم عمومی در یکی از گردهماییهای فروشندگان گل دستگیر شد. او در نهایت در ۱۹۴۸، در فقر و تنهایی درگذشت؛ زنی که بزرگترین میراث جهان را خلق کرد، اما از نحوه رفتار جهان با آن به شدت رنج میبرد.
معنای مادر؛ فراتر از یک روز در تقویم
اما داستان مادر، بسیار فراتر از یک روز در ماه می یا یک کارت تبریک است. مادر، نخستین مدرسه و نخستین مهر است. او جایی است که از «من» به «ما» میرسیم.
در فرهنگ ایرانی، مادر حرمتدارترین جایگاه را دارد. شعر فارسی از حافظ و سعدی تا فروغ و شاملو، سرشار از تصاویر مادر است. مادر، نماد ایثار و صبوری است؛ کسی که نامش در تاریخ مبارزات وطن نیز به یادگار مانده است. از مادرانی که فرزندان خود را در دفاع مقدس و جنگهای اخیر (۱۲ روزه و ۴۰ روزه) راهی جبهه کردند و با صبوری زینبوار، در سوگشان نشستند، تا زنانی که در دل بحرانها، نبض زندگی را با لقمه نان و چای گرم در خانه زنده نگه داشتند.
چالشهای مادری در جهان مدرن
اما امروز، مادر بودن در جهان با چالشهای جدیدی روبهرو است. دادههای مرکز آمار ایران نشان میدهد که ۸۶ درصد از زنان بالای ۱۵ سال، حتی در جستجوی شغل نیستند و یکی از اصلیترین دلایل آن، «تقسیم نابرابر کار خانگی» است.
مادران ایرانی، حتی اگر شاغل باشند، کماکان مسئولیت اصلی نگهداری از فرزندان و انجام کارهای خانه را بر دوش میکشند. مردان مشارکت قابل توجهی در این حوزه نشان نمیدهند. این واقعیت تلخ، به این معناست که «مادر بودن» در ایران، اغلب به معنای «دوشغله بودن» و «فرسودگی شغلی و خانوادگی» است.
در روزگاری که هزینههای زندگی سر به فلک کشیده و جنگهای اخیر، فشار روانی و اقتصادی را چند برابر کرده است، مادران ایرانی با شجاعت تمام، نه تنها نقش سنتی خود را حفظ کردهاند، بلکه به عنوان تامینکننده معیشت خانواده نیز پا به میدان گذاشتهاند.
از مشاغل خانگی تا کارآفرینی در بحران
هر چند آمار مشارکت اقتصادی زنان پایین است، اما بازار پنهان «مشاغل خانگی» در ایران بسیار داغ است. هزاران مادر ایرانی که به دلیل مسئولیتهای فرزندداری نمیتوانند سر کار بیرون بروند، در مشاغل خانگی فعالیت میکنند.
از تولید ترشی و مربا در روستاهای بلوچستان تا طراحی پوشاک و تولید محتوا در تهران، «مادر کارآفرین» ایرانی در حال نوشتن روایت جدیدی از مادری است. او نشان داده که میتوان هم بر بالین کودک بود و هم با درآوردن پول، کرامت نفس را حفظ کرد. در روزهای جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، همین مادران کارآفرین بودند که با تدارک پشتیبانی مردمی و هدایت نذرها، چرخهای کمکرسانی را به حرکت درآوردند.
نگاهی به آمار: مادران در آینه ارقام
آمارهای جهانی نشان میدهد که هنوز راه طولانی برای حمایت از حقوق مادران و زنان در پیش داریم. طبق گزارشهای سازمان ملل، تاکنون هیچ کشوری در جهان نتوانسته شکاف کامل قوانین حقوقی بین زنان و مردان را پر کند. میانگین جهانی حقوق قانونی زنان، تنها ۶۴ درصد مردان است.
این یعنی مادران، حتی در کشورهای توسعهیافته، در زمینه امنیت شغلی، دستمزد برابر و حمایتهای قانونی در دوران بارداری و فرزندداری، همچنان با تبعیض مواجه هستند. اگر وضعیت به همین منوال پیش برود، بستن این شکاف قانونی حدود ۲۸۶ سال زمان خواهد برد.
آینده مادری؛ ضرورت بازتعریف نقشها
آنا جارویس بیش از یک قرن پیش نگران بود که روز مادر به روزی برای تجارت و خرید تبدیل شود. امروز، شاید اگر زنده بود، نگران نابرابریهای عمیقتری میشد: مادرانی که به دلیل "جریمه مادری" (Motherhood Penalty) در محیط کار تبعیض میبینند، مادرانی که در جنگها و بحرانهای جهانی بیپناهترین قربانیانند، و مادرانی که به دلیل نبود حمایتهای اجتماعی، مجبورند میان شغل و خانواده یکی را انتخاب کنند.
روز جهانی مادر، نه فقط روز هدیه دادن، که روز تجدید نظر در سیاستهای حمایتی، روز بازنگری در کلیشههای جنسیتی، و روز به رسمیت شناختن ارزش واقعی «کار مادری» در تولید ناخالص داخلی کشورهاست.
جمعبندی
۱۰ می، روز جهانی مادر است. روزی برای گفتن «دوستت دارم» به زنی که نهال وجود ما را در دل خود پروراند و با آب زندگیاش، آن را به ثمر نشاند.
اما مادران شایسته احترامی فراتر از یک روز هستند. شایسته قوانین عادلانهتر، شایسته تقسیم برابر مسئولیتها در خانه و جامعه، و شایسته درک این حقیقت که «قدرت یک خانواده، در گرو قدرت مادر آن است».
امروز، اگر مادرتان در قید حیات است، به جای خرید یک دسته گل گرانقیمت، چند دقیقه برایش وقت بگذارید، دستهایش را ببوسید و از زحمات بیادعایش تشکر کنید. و اگر در میان ما نیست، با قرائت فاتحهای به روانش، یاد او را گرامی بدارید. این همان پیامی بود که آنا جارویس در آرزوی آن بود؛ یک قدردانی قلبی، نه خریداری شده.